Samtök evrópskra verkalýðshreyfinga og samtök evrópskra atvinnurekenda í greinum þar sem verkafólk starfar við ræstingar, í veitinga- og mötuneytisgeiranum, við öryggisþjónustu og fasteignaþjónustu, í matvælageiranum, ferðaþjónustu og landbúnaði, hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu þar sem kallað er eftir róttækum breytingum á reglum Evrópusambandsins um opinber innkaup. Yfirlýsingin er undirrituð af FoodServiceEurope, EFCI, CoESS, EFFAT og UNI Europa Property Services. Um er að ræða bæði samtök atvinnurekenda og samtök verkalýðshreyfinga í Evrópu. Efling er aðili að UNI Global Union, alþjóðlegum regnhlífarsamtökum verkalýðshreyfinga, sem UNI Europa er hluti af. Yfirlýsingin er viðbragð við yfirstandandi endurskoðun á tilskipun Evrópusambandsins varðandi reglur um opinber innkaup og var send inn í samráðsferli framkvæmdastjórnar sambandsins í lok janúar síðastliðins. Með yfirlýsingunni vonast umrædd samtök tilraun til að hafa áhrif á verðandi nýja löggjöf Evrópusambandsins. Útboð á kostnað verkafólks Í yfirlýsingunni er dregin upp skýr mynd af alvarlegum veikleikum í núgildandii regluverki. Opinber innkaup, sem eiga að tryggja gæði og ábyrgð í þjónustu við almenning, byggjast í raun of oft á því einu að velja lægsta verðið. Afleiðingin er hörð samkeppni á kostnað verkafólks, þar sem fyrirtæki keppa um að bjóða sem lægst í verk. Oft eru slík tilboð langt undir raunverulegum kostnaði. Samkvæmt gögnum frá Evrópusambandinu eru um tveir þriðju opinberra samninga af þessu tagi án nokkurra skilyrða um félagslega ábyrgð. Það þýðir að í meirihluta tilvika er ekki tryggt að fyrirtæki sem hljóa samninga við opinbera aðila virði kjarasamninga eða bjóði mannsæmandi vinnuaðstæður. Þetta veikir kjarasamninga og ýtir undir undirboð og lakari þjónustu. Þessi þróun er vel þekkt hér á landi og snertir félagsfólk Eflingar með beinum hætti. Í ræstingum, mötuneytum og annarri þjónustu þar sem launakostnaður er stærsti útgjaldaliðurinn hefur samkeppni í útboðum ítrekað leitt til þrýstings niður á við þegar kemur að launakjörum og vinnuaðstæðum. Núverandi regluverk hvetur einfaldlega til þess. Hefði áhrif á Íslandi Verði tekið tillit til ábendinganna sem settar eru fram í yfirlýsingunn mun það skipta félagsfólk Eflingar verulegu máli, sökum aðildar Íslands að EES-samningnum. Reglur Evrópusambandsins um opinber innkaup eru hluti af EES-regluverkinu og hafa því bein áhrif hér á landi. Breytingar sem verða samþykktar innan ESB á þessu sviði munu því, með einum eða öðrum hætti, rata inn í íslenskan rétt. Þróunin í Evrópu mótar þannig leikreglurnar sem gilda líka fyrir íslenskt vinnumarkaðsumhverfi. Í yfirlýsingunni er bent á að skortur á skýrum reglum sem hamli „óeðlilega lágum tilboðum“ geri fyrirtækjum kleift að bjóða undir kostnaði til að ná samningum. Eina leiðin til að fyrirtæki sem hljóta slíka samninga sjái sér hag í því er með lækkun launa, jafnvel með brotum gegn ákvæðum kjarasamninga, eða með því að verkefni séu sett á hendur alltof fárra starfsmanna sem vinni við ólíðandi starfsskilyrði. Þá er gagnrýnt að samningar taki oft ekki mið af launahækkunum, verðbólgu eða hækkandi kostnaði við rekstur. Fyrirtæki sem hlotið hafa umrædda samninga eigi því aðeins tvo kosti, þau neyðast annað hvort til að taka kostnaðarhækkanir á sig eða skera niður annars staðar. Slíkt bitnar fyrst og fremst á starfsfólki og gæðum þjónustunnar. Samtökin leggja fram skýrar kröfur um breytingar. Sett verði þau skilyrði fyrir þátttöku í opinberum útboðum að fyrirtæki virði kjarasamninga Óheimilt verði að taka tilboðum eingöngu á grundvelli verðs Gæði þjónustu og vinnuaðstæður verkafólks vegi þyngra við val á tilboðum Sett verði skýr skilgreining á hvað séu óeðlilega lág tilboð Tryggt verði að samningar taki mið af launahækkunum og verðbólgu Í yfirlýsingunni er einnig lögð áhersla á að aukið samtal eigi sér stað milli opinberra kaupenda og aðila vinnumarkaðarins áður en útboð hefjast, svo tryggja megi raunhæf skilyrði og gæði þjónustunnar. Staðan er alvarleg Það sem gerir þessa yfirlýsingu sérstaklega athyglisverða er að hún er sameiginleg afstaða bæði stéttarfélaga og atvinnurekenda. Slík samstaða undirstrikar hversu alvarleg staðan er orðin. Þegar báðir aðilar vinnumarkaðarins kalla eftir sömu breytingum er ljóst að kerfið er ekki að virka. Fyrir Eflingu eru þetta lykilmál. Núverandi fyrirkomulag í opinberum útboðum ýtir undir undirboð, veikir kjarasamninga og grefur undan réttindum félagsfólks. Breytingar á umræddum reglum um útboð gætu hins vegar haft veruleg áhrif til hins betra, með því að styrkja réttindi launafólks, bæta vinnuaðstæður og tryggja betri og öruggari þjónustu fyrir almenning. Baráttan fyrir réttlátum útboðum er því ekki bara tæknilegt mál innan Evrópusambandsins, heldur beinlínis kjaramál fyrir félagsfólk Eflingar.
Aðalfundur Eflingar stéttarfélags fór fram á Hilton Reykjavík Nordica í gær, 26. mars, og var vel sóttur af félagsfólki. Í ávarpi sínu undir liðnum skýrsla stjórnar fór Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, vítt yfir sviðið og lagði áherslu á að baráttu Eflingarfélaga væri hvergi nærri lokið, raunar lyki henni aldrei. „Við höfum náð árangri – og við eigum að vera stolt af því sem við höfum áorkað saman. En á sama tíma verðum við að horfast í augu við þau fjölmörgu vandamál sem enn eru óleyst,“ sagði hún. Sólveig Anna gagnrýndi harðlega stöðu húsnæðismála og áhrif hávaxtastefnu á verkafólk. Benti hún á að stór hluti félagsfólks neyddist til að verja meirihluta tekna sinna í húsnæðiskostnað og við það yrði ekki búið. „Við höfum hafnað þeirri hugmynd að við getum beðið eftir réttlæti. Við verðum að sækja það sjálf,“ sagði Sólveig Anna og lagði áherslu á mikilvægi samstöðu og sjálfstæðrar röddar verkafólks. Þá varaði hún við fyrirhuguðum breytingum á atvinnuleysistryggingum og sagði þær senda „ömurleg skilaboð“ til þeirra sem mest þurfa á stuðningi að halda. Einnig gagnrýndi hún skort á viðurlögum við kjarasamningsbrotum og kallaði eftir lagasetningu gegn launaþjófnaði. Í lok ávarps síns lagði hún áherslu á að þolinmæði verkafólks væri á þrotum ef ekki kæmu fram raunverulegar aðgerðir. „Annað hvort hlusta atvinnurekendur og stjórnvöld á okkar kröfur og bregðast við með raunverulegum aðgerðum – eða afleiðingarnar verða alvarlegar strax í haust.“ Sterk fjárhagsstaða og vöxtur Perla Ösp Ásgeirsdóttir, framkvæmdastjóri Eflingar, kynnti reikninga félagsins sem sýna afar sterka stöðu. Tekjur jukust um tæp 16% milli ára og námu rúmum 4,2 milljörðum króna. Afkoma batnaði verulega og rekstrarniðurstaða ársins nam 722 milljónum króna. Heildareignir félagsins jukust um tæplega 1,5 milljarða króna og eigið fé stendur nú í um 17,6 milljörðum króna. Þá var farið yfir að kostnaður hefði hækkað minna en áætlað var og rekstur félagsins einkennst af aðhaldi og ábyrgð. Í máli Perlu ko m fram að lögð hefði verið rík áhersla á að efla þjónustu við félagsfólk og byggja upp innviði til framtíðar, meðal annars með fjárfestingum í húsnæði, upplýsingatækni og orlofshúsum. Kjöri stjórnar lýst Þórir Jóhannesson, varaformaður Eflingar, kynnti niðurstöðu uppstillingarnefndar. Þar sem ekki bárust mótframboð var stjórn félagsins sjálfkjörin. Stjórn Eflingar er nú skipuð eftirfarandi: Formaður: Sólveig Anna Jónsdóttir Varaformaður: Þórir Jóhannesson Ritari: Guðmunda Valdís Helgadóttir Gjaldkeri: Michael Bragi Whalley Meðstjórnendur: Alexa Tracia Patrizi Gréta Íris Karlsdóttir Hjördís Bech Ásgeirsdóttir Hjörtur Birgir Jóhönnuson Hlynur Gauti Ómarsson Ian Phillip McDonald Karla Esperanza Barrlaga Ocon Mary Jane Gonzales Munoz Rögnvaldur Ómar Reynisson Sigurjón Ármann Björnsson Sæþór Benjamín Randalsson Þakkir til fráfarandi stjórnarmanna Á fundinum voru jafnframt kvaddir fráfarandi stjórnarmenn, þær Guðbjörg María Jósepsdóttir, Innocentia Fiati og Olga Leonsdóttir. Þeim voru færðar þakkir fyrir störf sín og var þeim fagnað með dynjandi lófataki, þar sem fundargestir risu úr sætum til að þakka fyrir störf þeirra. Lagabreytingar samþykktar Tillögur að lagabreytingum voru einnig lagðar fram á fundinum. Þær lutu að sameiningu tveggja sjóða innan félagsins og voru samþykktar samhljóða án athugasemda. Aðalfundurinn staðfesti þannig bæði sterka fjárhagsstöðu Eflingar og skýra stefnu í kjarabaráttu, þar sem áhersla er lögð á aukin réttindi verkafólks og harðari viðbrögð við þeim áskorunum sem blasa við á vinnumarkaði og húsnæðismarkaði.
Samtök evrópskra verkalýðshreyfinga og samtök evrópskra atvinnurekenda í greinum þar sem verkafólk starfar við ræstingar, í veitinga- og mötuneytisgeiranum, við öryggisþjónustu og fasteignaþjónustu, í matvælageiranum, ferðaþjónustu og landbúnaði, hafa sent frá sér sameiginlega yfirlýsingu þar sem kallað er eftir róttækum breytingum á reglum Evrópusambandsins um opinber innkaup. Yfirlýsingin er undirrituð af FoodServiceEurope, EFCI, CoESS, EFFAT og UNI Europa Property Services. Um er að ræða bæði samtök atvinnurekenda og samtök verkalýðshreyfinga í Evrópu. Efling er aðili að UNI Global Union, alþjóðlegum regnhlífarsamtökum verkalýðshreyfinga, sem UNI Europa er hluti af. Yfirlýsingin er viðbragð við yfirstandandi endurskoðun á tilskipun Evrópusambandsins varðandi reglur um opinber innkaup og var send inn í samráðsferli framkvæmdastjórnar sambandsins í lok janúar síðastliðins. Með yfirlýsingunni vonast umrædd samtök tilraun til að hafa áhrif á verðandi nýja löggjöf Evrópusambandsins. Útboð á kostnað verkafólks Í yfirlýsingunni er dregin upp skýr mynd af alvarlegum veikleikum í núgildandii regluverki. Opinber innkaup, sem eiga að tryggja gæði og ábyrgð í þjónustu við almenning, byggjast í raun of oft á því einu að velja lægsta verðið. Afleiðingin er hörð samkeppni á kostnað verkafólks, þar sem fyrirtæki keppa um að bjóða sem lægst í verk. Oft eru slík tilboð langt undir raunverulegum kostnaði. Samkvæmt gögnum frá Evrópusambandinu eru um tveir þriðju opinberra samninga af þessu tagi án nokkurra skilyrða um félagslega ábyrgð. Það þýðir að í meirihluta tilvika er ekki tryggt að fyrirtæki sem hljóa samninga við opinbera aðila virði kjarasamninga eða bjóði mannsæmandi vinnuaðstæður. Þetta veikir kjarasamninga og ýtir undir undirboð og lakari þjónustu. Þessi þróun er vel þekkt hér á landi og snertir félagsfólk Eflingar með beinum hætti. Í ræstingum, mötuneytum og annarri þjónustu þar sem launakostnaður er stærsti útgjaldaliðurinn hefur samkeppni í útboðum ítrekað leitt til þrýstings niður á við þegar kemur að launakjörum og vinnuaðstæðum. Núverandi regluverk hvetur einfaldlega til þess. Hefði áhrif á Íslandi Verði tekið tillit til ábendinganna sem settar eru fram í yfirlýsingunn mun það skipta félagsfólk Eflingar verulegu máli, sökum aðildar Íslands að EES-samningnum. Reglur Evrópusambandsins um opinber innkaup eru hluti af EES-regluverkinu og hafa því bein áhrif hér á landi. Breytingar sem verða samþykktar innan ESB á þessu sviði munu því, með einum eða öðrum hætti, rata inn í íslenskan rétt. Þróunin í Evrópu mótar þannig leikreglurnar sem gilda líka fyrir íslenskt vinnumarkaðsumhverfi. Í yfirlýsingunni er bent á að skortur á skýrum reglum sem hamli „óeðlilega lágum tilboðum“ geri fyrirtækjum kleift að bjóða undir kostnaði til að ná samningum. Eina leiðin til að fyrirtæki sem hljóta slíka samninga sjái sér hag í því er með lækkun launa, jafnvel með brotum gegn ákvæðum kjarasamninga, eða með því að verkefni séu sett á hendur alltof fárra starfsmanna sem vinni við ólíðandi starfsskilyrði. Þá er gagnrýnt að samningar taki oft ekki mið af launahækkunum, verðbólgu eða hækkandi kostnaði við rekstur. Fyrirtæki sem hlotið hafa umrædda samninga eigi því aðeins tvo kosti, þau neyðast annað hvort til að taka kostnaðarhækkanir á sig eða skera niður annars staðar. Slíkt bitnar fyrst og fremst á starfsfólki og gæðum þjónustunnar. Samtökin leggja fram skýrar kröfur um breytingar. Sett verði þau skilyrði fyrir þátttöku í opinberum útboðum að fyrirtæki virði kjarasamninga Óheimilt verði að taka tilboðum eingöngu á grundvelli verðs Gæði þjónustu og vinnuaðstæður verkafólks vegi þyngra við val á tilboðum Sett verði skýr skilgreining á hvað séu óeðlilega lág tilboð Tryggt verði að samningar taki mið af launahækkunum og verðbólgu Í yfirlýsingunni er einnig lögð áhersla á að aukið samtal eigi sér stað milli opinberra kaupenda og aðila vinnumarkaðarins áður en útboð hefjast, svo tryggja megi raunhæf skilyrði og gæði þjónustunnar. Staðan er alvarleg Það sem gerir þessa yfirlýsingu sérstaklega athyglisverða er að hún er sameiginleg afstaða bæði stéttarfélaga og atvinnurekenda. Slík samstaða undirstrikar hversu alvarleg staðan er orðin. Þegar báðir aðilar vinnumarkaðarins kalla eftir sömu breytingum er ljóst að kerfið er ekki að virka. Fyrir Eflingu eru þetta lykilmál. Núverandi fyrirkomulag í opinberum útboðum ýtir undir undirboð, veikir kjarasamninga og grefur undan réttindum félagsfólks. Breytingar á umræddum reglum um útboð gætu hins vegar haft veruleg áhrif til hins betra, með því að styrkja réttindi launafólks, bæta vinnuaðstæður og tryggja betri og öruggari þjónustu fyrir almenning. Baráttan fyrir réttlátum útboðum er því ekki bara tæknilegt mál innan Evrópusambandsins, heldur beinlínis kjaramál fyrir félagsfólk Eflingar.
Aðalfundur Eflingar stéttarfélags fór fram á Hilton Reykjavík Nordica í gær, 26. mars, og var vel sóttur af félagsfólki. Í ávarpi sínu undir liðnum skýrsla stjórnar fór Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, vítt yfir sviðið og lagði áherslu á að baráttu Eflingarfélaga væri hvergi nærri lokið, raunar lyki henni aldrei. „Við höfum náð árangri – og við eigum að vera stolt af því sem við höfum áorkað saman. En á sama tíma verðum við að horfast í augu við þau fjölmörgu vandamál sem enn eru óleyst,“ sagði hún. Sólveig Anna gagnrýndi harðlega stöðu húsnæðismála og áhrif hávaxtastefnu á verkafólk. Benti hún á að stór hluti félagsfólks neyddist til að verja meirihluta tekna sinna í húsnæðiskostnað og við það yrði ekki búið. „Við höfum hafnað þeirri hugmynd að við getum beðið eftir réttlæti. Við verðum að sækja það sjálf,“ sagði Sólveig Anna og lagði áherslu á mikilvægi samstöðu og sjálfstæðrar röddar verkafólks. Þá varaði hún við fyrirhuguðum breytingum á atvinnuleysistryggingum og sagði þær senda „ömurleg skilaboð“ til þeirra sem mest þurfa á stuðningi að halda. Einnig gagnrýndi hún skort á viðurlögum við kjarasamningsbrotum og kallaði eftir lagasetningu gegn launaþjófnaði. Í lok ávarps síns lagði hún áherslu á að þolinmæði verkafólks væri á þrotum ef ekki kæmu fram raunverulegar aðgerðir. „Annað hvort hlusta atvinnurekendur og stjórnvöld á okkar kröfur og bregðast við með raunverulegum aðgerðum – eða afleiðingarnar verða alvarlegar strax í haust.“ Sterk fjárhagsstaða og vöxtur Perla Ösp Ásgeirsdóttir, framkvæmdastjóri Eflingar, kynnti reikninga félagsins sem sýna afar sterka stöðu. Tekjur jukust um tæp 16% milli ára og námu rúmum 4,2 milljörðum króna. Afkoma batnaði verulega og rekstrarniðurstaða ársins nam 722 milljónum króna. Heildareignir félagsins jukust um tæplega 1,5 milljarða króna og eigið fé stendur nú í um 17,6 milljörðum króna. Þá var farið yfir að kostnaður hefði hækkað minna en áætlað var og rekstur félagsins einkennst af aðhaldi og ábyrgð. Í máli Perlu ko m fram að lögð hefði verið rík áhersla á að efla þjónustu við félagsfólk og byggja upp innviði til framtíðar, meðal annars með fjárfestingum í húsnæði, upplýsingatækni og orlofshúsum. Kjöri stjórnar lýst Þórir Jóhannesson, varaformaður Eflingar, kynnti niðurstöðu uppstillingarnefndar. Þar sem ekki bárust mótframboð var stjórn félagsins sjálfkjörin. Stjórn Eflingar er nú skipuð eftirfarandi: Formaður: Sólveig Anna Jónsdóttir Varaformaður: Þórir Jóhannesson Ritari: Guðmunda Valdís Helgadóttir Gjaldkeri: Michael Bragi Whalley Meðstjórnendur: Alexa Tracia Patrizi Gréta Íris Karlsdóttir Hjördís Bech Ásgeirsdóttir Hjörtur Birgir Jóhönnuson Hlynur Gauti Ómarsson Ian Phillip McDonald Karla Esperanza Barrlaga Ocon Mary Jane Gonzales Munoz Rögnvaldur Ómar Reynisson Sigurjón Ármann Björnsson Sæþór Benjamín Randalsson Þakkir til fráfarandi stjórnarmanna Á fundinum voru jafnframt kvaddir fráfarandi stjórnarmenn, þær Guðbjörg María Jósepsdóttir, Innocentia Fiati og Olga Leonsdóttir. Þeim voru færðar þakkir fyrir störf sín og var þeim fagnað með dynjandi lófataki, þar sem fundargestir risu úr sætum til að þakka fyrir störf þeirra. Lagabreytingar samþykktar Tillögur að lagabreytingum voru einnig lagðar fram á fundinum. Þær lutu að sameiningu tveggja sjóða innan félagsins og voru samþykktar samhljóða án athugasemda. Aðalfundurinn staðfesti þannig bæði sterka fjárhagsstöðu Eflingar og skýra stefnu í kjarabaráttu, þar sem áhersla er lögð á aukin réttindi verkafólks og harðari viðbrögð við þeim áskorunum sem blasa við á vinnumarkaði og húsnæðismarkaði.
Vegna illviðris sem gengur yfir höfuðborgarsvæðið, og víðar, má búast við skertri þjónustu á skrifstofu Eflingar í Guðrúnartúni 1. Símsvörun verður með venjubundnum hætti og erindum sem send eru með tölvupósti verður svarað. Appelsínugul viðvörun er í gildi á höfuðborgarsvæðinu, Suður- og Suðvesturlandi. Gangi veðurspár eftir má búast við að vonskuveðri fram yfir hádegi. Helstu leiðir til og frá höfuðborgarsvæðinu eru lokaðar. Almannavarnir á höfuðborgarsvæðinu hafa brýnt fyrir fólki að halda sig heima og vera ekki á ferðinni enema brýna nauðsyn beri til. Þá hefur skólahaldi í grunn- og leikskólum í einhverjum tilvikum verið aflýst en tilkynnt var í gærkvöldi að lágmarksmönnun yrði í öllum grunnskólum Reykjavíkurborgar. Þetta gerir það að verkum að hluti starfsfólks skrifstofu Eflingar á óhægt með að komast til vinnu, ýmist vegna veðurs og færðar eða vegna þess að það þarf að sinna ungum börnum sínum sem ekki komast til skóla. Þar af leiðandi verður ekki hægt að halda uppi fullri þjónustu í Guðrúnartúni 1. Efling hvetur félagsfólk sitt til að vera ekki á ferðinni að óþörfu og sé það tilneytt til þess, að fara þá varlega. Að óbreyttu verður full starfsemi á skrifstofu félagsins í Guðrúnartúni á morgun, föstudaginn 27. mars. Rétt er þó að benda á að skrifstofan opnar síðar en venjulega á morgun, eða klukkan 10:00, vegna starfsmannafundar.
